“Ona jest innym spojrzeniem” – Świat z perspektywy artystek [FRONT WIZUALNY]

Rozmawiając o sztuce, o tym jak daleko posunęła się przez ostatnie dekady, poruszając kwestie skomplikowanego życia artysty – zapomina się często odpowiednio mocno podkreślić, jak trudna była sytuacja artystek. W swoim nagrodzonym na austriackim festiwalu dokumencie, Ona jest innym spojrzeniem, Christiana Perschon stawia przed kamerą pięć austriaczek, które w latach 70. w Wiedniu zapoczątkowały kobiecy ruch w świecie sztuki. W świecie zdominowanym przez mężczyzn tak bardzo, że bohaterki filmu musiały przejść prawdziwą wojnę – aby ich spojrzenie na sztukę przestało być mniej wartościowe tylko ze względu na ich płeć czy młody wiek.

Zobacz również: “Marzenia w przestrzeni” – o kamienicy i jej mieszkańcach, którzy zaraz przestaną istnieć [FRONT WIZUALNY]

Mając przed kamerą pięć kobiet mających niesamowicie wiele do powiedzenia, ciężko nie popaść w formę wywiadu. Reżyserka zaś – pewnie dlatego, że sama wywodzi się raczej z innych dziedzin sztuki niż film – bardzo sprawnie opowiada przestrzeniami i przedmiotami w kadrze – operując nimi na zmianę z konwersacjami w tle. Jest tutaj miejsce na intensywne monologi, niezreczną cisze, nawet na puste, białe kadry – tak, aby widz miał czas na przetworzenie nowych informacji i kontemplację obserwowanych dzieł sztuki. W efekcie Perschon tworzy fascynujący kalejdoskop historii, obrazów, interpretacji i refleksji. W samym centrum stawia jednak swoje bohaterki – odkrywajac bardzo powoli ich intrygujące opowiadania.

Ona jest innym spojrzeniem

Patriarchalny model, który napotkały na swojej drodze artystki, służy w filmie jako punkt wyjścia – najpierw dowiadujemy się zaledwie wierzchołka, ogólnych trudności – o tym jak ich prace były odrzucane w galeriach sztuki ponieważ “jedna kobieca wystawa rocznie wystarczy”; zmagały się ze światem akademickim, będąc na przykład jedyną kobietą na kierunku artystycznym czy nawet z molestowaniem; albo popadając w zwyczajne konflikty małżeńskie z powodu narzucanej przez męża roli kury domowej.

Jesteśmy też na Facebooku, polub fanpage Filmawki

Kolejno następuje błyskotliwa analiza tych problemów. Doszukując się przyczyn takiego stanu rzeczy, wzrok kieruje się w stronę tradycji przekazywania władzy nad kobietą z ojca na męża. W takim modelu społecznym odbiera się kobiecie jakąkolwiek wolność osobistą, zmuszając ją do podporządkowania. Film idzie więc dalej, bohaterki opowiadają nie tylko o dochodzeniu do swoich praw, wolności, równouprawnienia; Odkrywają przede wszystkim same siebie, zupełnie od zera – poznając własną seksualność, seks, erotyzm, pożądanie. I jako, że nikt nie zrobił tego wcześniej – przykuwało to uwagę, nieprzychylne komentarze i na pewno wymagało niesamowitej odwagi.

Ona jest innym spojrzeniem

Przechodząc przez opowieści o stawianiu oporu, można by bardzo łatwo popaść w pułapkę i całkowicie zapomnieć o twórczości. Ona jest innym spojrzeniem nie ma jednak z tym żadnego problemu, ponieważ jego bohaterki, choć już starsze wiekiem, wciąż mają w sobie nieskończone pokłady kreatywności, wciąż chcą odkrywać, przełamywać granice. Kiedy Renate Bertlmann opowiada o swoich wypadach do sex shopów, kiedy Karin Mack pokazuje przestrzeń między obrazami, Linda Christanell zachwyca się małymi kiczowatymi przedmiotami, Lore Heuermann kontempluje dalekowschodnie filozofie, a Margot Pilz kładzie się na swojej twarzy, tak jak ma to miejsce w przypadku jej performatywnych fotografii – wtedy właśnie ujawnia się radość z tworzenia, radość z uprawiania sztuki i radość z przeżywania życia w ten niesamowity sposób.

Na sam koniec filmu jedna z bohaterek stwierdza, że nie dane im było się podporządkować. Piękna klamra, choć trzeba pamiętać, że to nie jest po prostu film o kobietach, które zmieniły świat. Bo choć owszem, zrobiły to – to jednak celem była wolność. I tę zdobytą wolność konsumują do dziś – bo nikt im tego nie dał i nikt im już tego nie zabierze.


“Ona jest innym spojrzeniem” będziecie mogli zobaczyć w ramach sekcji Front Wizualny na MFF Nowe Horyzonty we Wrocławiu (25 lipca – 4 sierpnia 2019). Pokazy filmu będą odbywały się:
  • 30.07 (wtorek) o 19.15
  • 2.08 (piątek) o 13.15


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.