Advertisement
FestiwaleFilmyKinoRecenzje

„Kroniki lasu. Wildwood” – AI może się… | Recenzja | American Film Festival 2026

Janek Brzozowski
Kadr z filmu „Kroniki lasu. Wildwood”
fot. „Kroniki lasu. Wildwood” / mat. prasowe Laika Studios

„Cieszcie się sztuką tworzoną przez ludzi, zanim zniknie na zawsze” – głosi napis na kartonowej tablicy, którą można zauważyć w początkowych fragmentach Kronik lasu. Wildwood. Najnowszy film Laiki – niezależnego, amerykańskiego studia animacji – to oda do tego rodzaju sztuki, będąca jednocześnie kamieniem milowym w historii kina. Skalę projektu najlepiej oddają liczby: 132 minuty metrażu, 16 lat pracy, 136 ręcznie wykonanych makiet, 231 dopracowanych do perfekcji lalek. Nie było na polu animacji poklatkowej ambitniejszego przedsięwzięcia niż Wildwood. Jako zadeklarowany fan techniki stop-motion – eksperymentujący w dzieciństwie z aparatem fotograficznym rodziców i minifigurkami LEGO – tym bardziej cieszy mnie fakt, że film Travisa Knighta okazał się wielkim sukcesem artystycznym.

Fabuła oparta jest na młodzieżowej powieści fantasy, napisanej przez Colina Meloya, a zilustrowanej przez jego żonę – Carson Ellis. Historia snuta przez małżonków (przepiękne ilustracje stanowią w tym przypadku integralną część opowieści) złożona jest z elementów, które natychmiast rozpoznają wszyscy fani gatunku. Owiana złą sławą knieja, zantropomorfizowane zwierzęta, szlachetni bandyci i rozmawiający z drzewami druidzi, wiedźma porywająca Bogu ducha winne dziecko, wreszcie młodziutka bohaterka, która wyrusza na niebezpieczną przygodę, aby przekonać się, że – wbrew obiegowej opinii – istnieje coś takiego jak magia. Odciski palców C.S. Lewisa, Lewisa Carrolla czy Hansa Christiana Andersena widoczne są tutaj na pierwszy rzut oka. Książka Meloya i Ellis spotkała się z ciepłym przyjęciem recenzentów i czytelników, bardzo szybko lądując na liście bestsellerów New York Timesa. Jeżeli na coś w recenzjach literackiego Wildwood narzekano, to na powtarzalność – wtórność świata wykreowanego przez parę artystów z Portland. 

Kadr z filmu „Kroniki lasu. Wildwood”
fot. „Kroniki lasu. Wildwood” / mat. prasowe Laika Studios

Schematyczność, która mogła przeszkadzać w odbiorze powieści, w przypadku filmu schodzi na dalszy plan. Fabuła jest tu jedynie fundamentem – solidnym, bo składającym się ze sprawdzonego tworzywa, przetestowanego przez setki autorów baśni i fantasy. Rzeczywistość powołana do życia przez Knighta i jego współpracowników z Laiki przyciąga do siebie czymś innym – maestrią techniczną, inscenizacyjnym rozmachem. Krótko mówiąc: formą. 

Należycie docenić można ją tylko, jeżeli co jakiś czas przestanie się ślepo podążać za akcją i rozpocznie obserwację drugiego i trzeciego planu. Polecam taką strategię odbiorczą: raczej nie powinniście pogubić się w fabule, a możecie zyskać naprawdę cenne doświadczenie. Dostrzeżecie wówczas, ile pracy zostało włożone w każdą klatkę filmu. W scenach osadzonych w Portland zobaczycie tętniące życiem miasto, pełne przypadkowych przechodniów, zajmujących się swoimi sprawami. Ktoś robi zakupy, ktoś wyprowadza psa na spacer, ktoś jedzie na monocyklu, jednocześnie grając na dudach (serio!). We fragmentach rozgrywających się w lesie będziecie mogli zawiesić oko na miniaturowych cudach natury: drzewach, krzewach i innych roślinach, które pozostają w pełni interaktywne, reagując na najdrobniejsze ruchy bohaterów. Podczas kafkowskiej sekwencji w pałacu gubernatora zwrócicie uwagę na absurdalny miszmasz postaci ludzkich i zwierzęcych. Przyjrzyjcie się dokładniej dźwiganym przez bohaterów stosom papierów i walizkom. Spójrzcie na urocze, pełzające po podłodze żółwie, których skorupy obarczone są teczkami z napisem „bardzo pilne”… 

Przeczytaj również:  Klasyka z Filmawką: „Casino Royale” (2006)
Kadr z filmu „Kroniki lasu. Wildwood”
fot. „Kroniki lasu. Wildwood” / mat. prasowe Laika Studios

Mam nadzieję, że rozumiecie, o co mi chodzi, bo mógłbym wymieniać bez końca. Wildwood to zupełnie nowa jakość w zakresie techniki stop-motion, wykraczająca nawet poza – skądinąd wyśrubowane – standardy Tima Burtona czy Wesa Andersona. Wystarczy, że wykażecie się wystarczająco aktywnym odbiorem, a na pewno pokochacie każdą sekundę obcowania z tą cudowną animacją.

Największe wrażenie film robi w scenach zbiorowych, gdy Knight i spółka animują jednocześnie setki różnych postaci. Dlatego tak łatwo przychodzi mi zachwycać się fragmentami osadzonymi w Portland czy pałacu gubernatora. Żadna z wymienionych sekwencji nie zbliża się jednak pod względem realizacji do punktu kulminacyjnego: monumentalnej, blisko 30-minutowej bitwy, podczas której ważą się losy magicznej krainy. 

Rozmach finału jest nieprawdopodobny i spokojnie wytrzymuje porównania do najwspanialszych potyczek w historii kina, z oblężeniem Helmowego Jaru i Minas Thirit na czele. Oddziały wrogich wojsk nacierają na siebie z siłą i częstotliwością fal sztormowych. Nad polem bitwy szybują ogniste pociski z trebuszy, siejąc spustoszenie wśród nieszczęsnej piechoty. Krew leje się gęsto, a głowy lalek regularnie tracą połączenia z drobnymi korpusami. Otwarte podejście do śmierci: to jeszcze jeden aspekt, który wyróżnia Wildwood na tle współczesnego, mainstreamowego kina animowanego. Gdy Pixar i Disney uparcie metaforyzują, np. poprzez historie osadzone w zaświatach, Laika nie boi się pokazać umierania w sposób brutalnie bezpośredni. Z wywleczonym na wierzch cierpieniem, przebitym przez szablę brzuchem i zatopionymi w szyi zębiskami. 

Making of filmu „Kroniki lasu. Wildwood”
fot. „Kroniki lasu. Wildwood” / mat. prasowe Laika Studios

Na wstępie napisałem, że film Knighta okazał się „wielkim sukcesem artystycznym”. Niestety, za sukcesem artystycznym nie poszedł sukces kasowy. Już teraz wiadomo, że Wildwood będzie miało duży problem z tym, aby się zwrócić. Kosztująca 100 milionów dolarów animacja zarobiła w weekend otwarcia zaledwie jedną dziesiątą swojego budżetu.

Podobny wynik może wydawać się martwiący w kontekście tak ambitnego i kosztownego projektu. Gdyby Knight znajdował się na pasku płacowym Disneya, to pewnie już nigdy nie pozwolono by mu wyreżyserować czegokolwiek. Jako syn współzałożyciela Nike’a Amerykanin nie musi się jednak przejmować tak trywialnymi rzeczami, jak środki finansowe. W ostateczności zawsze będzie mógł sięgnąć do kieszeni ojca, pełniącego w takim układzie rolę renesansowego mecenasa. Mamy więc w przypadku Knighta do czynienia ze szczególnym rodzajem nepo baby – człowieka wykorzystującego rodzinne koneksje do finansowania wysokojakościowej sztuki. A że spełnia przy tym swoje marzenia z dzieciństwa? No cóż: good for him.

Przeczytaj również:  „Rose of Nevada” – Młody człowiek i morze | Recenzja | British Film Festival 2026

Niezależność, którą dysponuje autor Kubo i dwie struny jest nie do przecenienia. Chociażby dlatego, że w trakcie wystąpień publicznych i wywiadów może pozwolić sobie na to, aby nie gryźć się w język. „Ołówek jest narzędziem, pędzel jest narzędziem, drukarka 3D jest narzędziem, digital capture jest narzędziem. AI nie jest narzędziem. AI może się pierdolić” – ogłosił podczas amerykańskiej premiery filmu, wywołując spontaniczną burzę wiwatów i oklasków. W czasach, w których kolejni twórcy (Aronofsky, Dumont, Erwin, wymieńmy nazwiska tych fałszywych „piewców postępu”) przyznają, że planują generować coraz większe partie swoich filmów przy użyciu sztucznej inteligencji, Wildwood jawi się jako jeden z ostatnich bastionów fachowej, rzemieślniczej roboty. Cieszmy się sztuką tworzoną przez Knighta i ludzi z Laiki. Cieszmy się, zanim zniknie na zawsze.

korekta: Anna Czerwińska

+ pozostałe teksty

Krytyk filmowy, filmoznawca, magazynier. Jego teksty znaleźć można również w miesięczniku „Kino” i dwumiesięczniku „Netfilm”, a czasem w kwartalniku „Ekrany” i „Czasie Kultury”. Wyróżniony w XXIX Konkursie im. Krzysztofa Mętraka. Laureat 13. edycji konkursu Krytyk Pisze. Mieszka w Poznaniu, z narzeczoną i kotem.

Ocena

8 / 10

Nasza strona korzysta z ciasteczek, aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie. Dalsze korzystanie ze strony oznacza, że zgadzasz się na ich użycie.