Advertisement
Klasyka z FilmawkaPublicystyka

Klasyka z Filmawką: „Casino Royale” (2006)

Krzysztof Kurdziej
Grafika: Norbert Kaczała
Grafika: Norbert Kaczała

Widzieliście już, kto ma zostać nowym Jamesem Bondem? Przecież on się kompletnie do tego nie nadaje! Nie pasuje, jest za niski, za mało męski. Nie przypomina żadnego z dotychczasowych odtwórców, a już tym bardziej brytyjskiego szpiega-dżentelmena. A ostatnia część przygód agenta 007? Ktoś tam nieźle odleciał przy produkcji. Absurd za absurdem, przerysowany czarny charakter i jedna z najsłabszych odsłon w całej serii. To już nie ten Bond co kiedyś.

Mamy 2006 rok. Daniel Craig po raz pierwszy pojawia się na ekranie w roli najsłynniejszego szpiega w historii, mając już za sobą roczną batalię z przeciwnikami swojego castingu. Po premierze wszystkie głosy sprzeciwu nagle cichną, a rozbrzmiewają zachwyty. I tak – dokładnie te same słowa i wątpliwości szumią w sieci również w 2026 roku, podkręcone o kolejny, piętnastoletni etap kształtowania postaci agenta Jej (Jego!) Królewskiej Mości. Historia zatoczyła koło, więc warto przyjrzeć się temu, w jaki sposób Casino Royale zmieniło oblicze wizerunku Jamesa Bonda i nadało serii nowy, bardziej realistyczny kształt. Zwłaszcza że w tym miesiącu mija 20 lat od premiery filmu, a on sam nie zestarzał się choćby o minutę.

„Casino Royale” / materiały prasowe Columbia Pictures
„Casino Royale” / materiały prasowe Columbia Pictures

Nie da się rozmawiać o Casino Royale bez jeszcze jednego kroku w tył. W 2002 roku na ekranach kin debiutuje Śmierć nadejdzie jutro, czyli czwarta i finałowa odsłona Bonda o twarzy Pierce’a Brosnana. Był to dwudziesty film z serii, a zarazem pierwszy, który ukazał się w nowym milenium, co z pewnością przyczyniło się do jego kuriozalnej zawartości. Zanim człowiek się obejrzy, Bond ściga się niewidzialnym samochodem po korytarzach lodowego pałacu i unika śmiercionośnego lasera z kosmosu, wypalającego wszystko na swojej drodze. A to i tak zaledwie czubek góry lodowej (po której uderzeniu Bond surfuje na wytworzonej fali tsunami). Film, delikatnie mówiąc, nie zdobył sympatii widzów. I choć ja sam mam wielki sentyment do wszystkich części z Brosnanem, nostalgia nie przysłania mi tego, jak przesiąknięta kiczem była jego finałowa przygoda.

Dlatego też po 2002 roku przyszłość bondowskiej marki po raz pierwszy tak poważnie stanęła pod znakiem zapytania. Seria regularnie przekraczała kolejne granice absurdu, sięgając po coraz bardziej wymyślne gadżety i karykatury szwarccharakterów, z czasem zatracając ducha powieści Fleminga, z których się wywodzi. Premiera Śmierć nadejdzie jutro zbiegła się w czasie z początkiem XXI wieku, naznaczonym ogromnymi zmianami, również w przemyśle filmowym. Coraz częściej eksperymentowano ze wzbogaconym pierwiastkiem realizmu, nawet w tych najbardziej oklepanych historiach, skupiając się nie na spektakularności, a na płynących z biegiem fabuły emocjach. To, o czym mówię, to zresztą w dużej mierze zasługa Christophera Nolana, który w 2005 roku wypuszcza do kin Batmana: początek, rewolucjonizując najbardziej przejaskrawiony gatunek filmowy – kino superbohaterskie – i nadając mu bardziej przyziemny ton. Zrobił to tak dobrze, że nawet Paul Haggis, czyli jeden ze scenarzystów Casino Royale, sam później wspominał, że chcieli zrobić dla Bonda to, co Batman: początek zrobił dla postaci Batmana.

Lata 2004-2005 to w zasadzie ostateczny dowód na to, że świat agenta 007 musi powrócić do korzeni, jednocześnie odchodząc od staroświeckich przekonań i wartości. Sprawujący opiekę nad serią Barbara Broccoli i Michael G. Wilson postawili wszystko na jedną kartę, grając o stawkę po stokroć wyższą od tej w czarnogórskim kasynie. Zdecydowali się na twardy reset całej serii, nadpisując nawet jej najbardziej charakterystyczne elementy. Bond dopiero co zdobył licencję na zabijanie – jest niedoświadczony, impulsywny i nieokrzesany. Nie jest reliktem zimnej wojny. Nie załatwia już nikogo jednym kopniakiem w brzuch i ciosem karate w kark. Musi się potwornie namęczyć, by zlikwidować swój pierwszy cel w czarno-białej sekwencji otwierającej albo złapać mistrza parkouru na Madagaskarze. Popełnia coraz poważniejsze błędy, mierząc się później z ich konsekwencjami. Zagrożenie czeka na niego w każdym kadrze, w każdym detalu, na każdym kroku. Nawet w drinku podczas gry w pokera.

Przeczytaj również:  „Dziki Koń Dziewięć” – Człowiek Zagadka [RECENZJA]
„Casino Royale” / materiały prasowe Columbia Pictures
„Casino Royale” / materiały prasowe Columbia Pictures

Przy tak bezwzględnej zmianie formuły niezbędny był odpowiedni dobór aktora. Z pomocą przyszedł reżyser Martin Campbell, który zwrócił uwagę na Daniela Craiga w Przekładańcu z 2004 roku. Występ w tym filmie przekonał twórców, że Craig posiada odpowiednią charyzmę, twardość i realizm, by sprostać nowej wizji Jamesa Bonda. Jesienią 2005 roku aktor przeszedł próby ekranowe i został ogłoszony szóstym odtwórcą roli. Jednakże reakcje fanów na całym świecie pozostawiały wiele do życzenia. Agent o blond włosach i niebieskich oczach? Mający „tylko” 178 centymetrów wzrostu? Przypominający bardziej chuligana spod Manchesteru niż brytyjskiego szpiega? Powstała nawet strona craignotbond.com, na której zbierano głosy pod petycją o zmianę aktora, póki jeszcze nie jest za późno. O ironio, ta sama strona służy dzisiaj za źródło informacji i materiałów z historii całej franczyzy, choć anty-Craigowa domena wciąż na niej widnieje.

Głosy sprzeciwu ucichły zaraz po premierze, gdy okazało się, że Campbell ukazał na ekranie przede wszystkim człowieka, a dopiero później zabrał się za agenta pracującego dla Korony. Uczłowieczono każdy aspekt scenariusza: zrezygnowano z wymyślnych gadżetów i samochodowych modyfikacji. Największymi cudami techniki w filmie stały się defibrylator z urwanym kabelkiem oraz telefon z klapką. Asem w rękawie – as na pokerowym stole. Nawet relacja z M, gdzie bez cienia wątpliwości w słusznej decyzji pozostawiono w roli Judi Dench, stała się bardziej nieufna i konfliktowa. W Casino Royale nic nie rozwiązuje się za pomocą slapstickowego przewrotu, lecz dzięki trzeźwości myślenia i precyzji w reakcji. Bond cierpi zarówno fizycznie, jak i psychicznie przez dwie godziny bardziej niż przez ostatnie czterdzieści lat. Kierują nim uczucia i emocje, w które widz przed ekranem bez wahania wierzy.

Może właśnie w uczuciowości kryje się sedno Casino Royale. Craig jest niesiony przez resztę obsady niczym latawiec na wietrze, dostając szansę na popis w scenach zarówno romantycznych, jak i dramatycznych. Wątek Vesper Lynd sięga do czasów, gdy George Lazenby jako Bond spotkał na swojej drodze kogoś więcej niż kolejną femme fatale. Tym razem to nie dama, a Daniel w opałach. Eva Green przysiada się do niego w pociągu i kilkoma linijkami dialogu pokazuje, kto tak naprawdę rozdaje karty. A ponieważ James jest nowy na tej ścieżce kariery, popełnia największy błąd, odciskając piętno na wszystkich kolejnych filmowych odsłonach: zakochuje się. Co gorsza, musi to jakoś pogodzić z trwającą misją, podczas której ważniejsze niż kiedykolwiek jest zachowanie trzeźwego umysłu. Pomimo częstego przekomarzania się i kombinowania nad taktykami zwycięstwa jest czas również na sceny takie jak ta pod prysznicem, grająca po nieznanej do tej pory w serii emocjonalnej płaszczyźnie. O końcówce filmu nawet nie wspominam.

„Casino Royale” / materiały prasowe Columbia Pictures
„Casino Royale” / materiały prasowe Columbia Pictures

Na drugim końcu pokerowego stołu siedzi oczywiście czarny charakter, będący moim ulubionym elementem filmu. Fragment opisu pod moim zdjęciem na dole strony nie wziął się znikąd. Mads Mikkelsen jako Le Chiffre kradnie każdą scenę ze swoim udziałem. Wzrok Duńczyka wie wszystko i widzi wszystko. Każda karciana rozgrywka zmienia się dzięki niemu w napięty pojedynek, mocniejszy w natężeniu nawet od jakichkolwiek rękoczynów. W jego przypadku również postawiono na mały twist, gdzie to nie on pociąga za sznurki, a jest jedynie pośrednikiem w hazardowej sprawie. Seria agenta 007 zna wielu takich sługusów, jednak jeszcze żaden z nich nie popadał w taką desperację, by dać Bondowi popalić. Gdy obydwaj panowie siadają przy pokerowym stole, stawka jest znacznie wyższa niż stos żetonów. Każdy gra na siebie, w najbardziej dosłownym tego słowa znaczeniu. Być może właśnie dlatego, nawet w słynnej scenie tortur, drapiąc Jamesa tu i tam, Le Chiffre wydaje się łapać z Bondem pewnego rodzaju flow. Jakby od początku obaj byli świadomi, że są częścią większej gry i mają z tego coraz to większy ubaw.

Przeczytaj również:  „Godzilla Minus Zero” – Kaiju na wietrze [RECENZJA]

Z tej gry nie da się dobrowolnie wyjść, o czym dobitnie przypomina finałowy akt Casino Royale. Bardzo nietypowy epilog – spokojny i usypiający czujność, osadzony w słonecznej Wenecji. A gdy tylko Bond myślał, że z gry wyszedł, wciągnęli go do niej z powrotem. I dobrze, że to zrobili. Era Craiga miała wzloty i upadki, ale dostarczyła dwa filmy z najwyższej półki, będące w mojej topce z całej serii. Pomimo upływu dwudziestu lat Casino Royale nie zestarzało się ani na moment, bo szczere uczucia i emocje nie mają prawa się zestarzeć. Tym bardziej ciekawi, w jakim kierunku seria skręci tym razem. Mam wrażenie, że niektórzy tęsknią już za efekciarstwem starych Bondów i czekają na powrót wybuchających długopisów, jetpacków i katapult w samochodzie. Może w czasach powagi czeka na nas powrót do zabawy konwencją, a może Villeneuve jeszcze bardziej dokręci śrubę. Pytanie, czy ktokolwiek będzie miał odwagę jeszcze raz postawić wszystko na jedną kartę.

korekta: Oliwia Kramek
+ pozostałe teksty

Absolwent dziennikarstwa i PSM II stopnia. Uwielbia dyskutować o kinie i słuchać po godzinach soundtracków Williamsa czy Hurwitza. Stał się fanem Madsa Mikkelsena już wiele lat temu, a w świecie „Better Call Saul” odnalazł spokój.

Nasza strona korzysta z ciasteczek, aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie. Dalsze korzystanie ze strony oznacza, że zgadzasz się na ich użycie.