„Idę z mnichem” – Kino wielu atrakcji | Recenzja | Festiwal Filmów Azjatyckich Pięć Smaków 2026
Oglądając współcześnie największy kasowy hit tajskiego reżysera Khoma Akadeta odczuwa się ten specyficzny rodzaj nostalgii za czasami, w których się nie żyło. Bo faktycznie Idę z mnichem wygląda jak konglomerat wszystkich cech kina akcji, które tak łatwo jest estetyzować i wiązać z nimi emocje. Ta kultowość bije od niego nie bez kozery – Akadetowi udało się bowiem osiągnąć sukces komercyjny i artystyczny w momencie, kiedy złote czasy tajskiego kina akcji powoli zaczęły zmierzać ku swemu zmierzchowi.
Młody chłopak, uciekając przed przestępcami wpada na buddyjskiego mnicha. Razem niczym Don Kichot i Sancho Pansa zaczynają przemierzać tajską prowincję, spotykając na swojej drodze wieśniaków, hazardzistów, przemytników, mafiozów, a im dalej w las, tym więcej podejrzanych typów. Akcja buja się od slapstickowej komedii do powiastki filozoficznej, od pełnego pościgów kina akcji, poprzez sztuki walki inspirowane najlepszymi hongkońskimi produkcjami aż do westernu schizofrenicznie nawiązującego raz do klasycznych Siedmiu wspaniałych, raz do kontestatorskiego Django. Dramaturgia zawsze jednak jest wartka, wszystko dzieje się szybko, zwroty akcji są niespodziewane i miejscami aż pastiszowe, można wręcz zapomnieć, co działo się pięć minut wcześniej. Brzmi jak totalny chaos, ale postacie mnicha i zbiega oraz ich droga podporządkowana karmie spaja te wszystkie na pierwszy rzut oka niepasujące do siebie elementy w rozrywkową mozaikę, na równi eksploatacyjną gatunkowo i zachowującą blockbusterowy rozmach.
Dużą rolę odgrywa w tym zatrudnienie w głównych rolach niekwestionowanych gwiazd tajskiego showbiznesu: Sombata Metanee wcielającego się w mnicha i Soraponga Chatree w roli uciekiniera. Obydwaj aktorzy byli u szczytu swojej popularności i twórczych sił. Metanee w tym czasie był niekwestionowanym królem box office’u i czołowym protagonistą kina akcji, którą to pozycję ugruntował w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych. W 1984 r. miał czterdzieści siedem lat i powoli zaczynał zmierzać ku innego rodzaju rolom: najpierw mentorów, a później, w latach dziewięćdziesiątych i dwutysięcznych, czarnych charakterów. Jego miejsce w show biznesie zajął partnerujący mu w Idę z mnichem Chatree – więc w pewnym sensie ten film jest swego rodzaju namaszczeniem aktora dopiero pnącego się w górę przez gwiazdę szykującą się do zmiany emploi. Jednocześnie jest to spotkanie dwóch najpopularniejszych aktorów kina akcji, o których obecnie można mówić jak o legendach tajskiej kinematografii.
A kinematografia w Tajlandii w połowie lat osiemdziesiątych powoli zaczynała dostawać zadyszki. Okres najintensywniejszej realizacji i rozkwitu rodzimej produkcji przypadł na lata siedemdziesiąte. Wprowadzono wtedy wysoki podatek od sprowadzania zagranicznych filmów, co premiowało tajskie filmy. W latach osiemdziesiątych podatek został zniesiony i tajscy filmowcy poczuli na plecach oddech konkurencji z Hollywood. Jednocześnie coraz większą popularnością cieszyła się telewizja, będąc nie tylko rywalem kina, ale też przekształcając sposób korzystania z kultury przez społeczeństwo. W związku z tym, rodzime filmy, aby na siebie zarobić i przyciągnąć publikę musiały być coraz bardziej kreatywnie, ale i w sposób coraz bardziej eksploatacyjny podchodzić do atrakcji gatunkowych. Idę z mnichem jest przykładem skutecznego mariażu jednego i drugiego – a dowodem na to jest fakt, że jest to jeden z największych kasowych hitów w Tajlandii.
Elementem kreatywnym jest tu – tym razem wzorowany na hongkońskich produkcjach wuxia – spojenie całości narracji motywami religijnymi i filozoficznymi, ze szczególnym uwzględnieniem pojęcia karmy. Interakcje między mnichem a nowym uczniem mogą owocować sytuacją komiczną, sensacyjną czy filozoficzną, a kreatywność scenarzysty jest w tym wypadku olbrzymia. Obydwie główne postaci są też bardziej archetypami niż ludźmi z krwi i kości, co ułatwia to zadanie. Nie da się też ukryć, że motywy duchowe są traktowane dużo lżej i bardziej powierzchownie niż np. w hongkońskim Dotyku Zen, raczej pełnią rolę pretekstu i spoiwa roztańczonej fabuły. Nie jest to wada – Idę z mnichem jest przede wszystkim kinem rozrywkowym i nie będę się obrażać za to, że temu celowi są podporządkowane nawet buddyjskie zasady.
Nagromadzenie atrakcji i różnych charakterystycznych motywów i chwytów realizatorskich z kina gatunkowego sprawia, że współcześnie Idę z mnichem odbiera się trochę jak pastisz. Tego typu sceny akcji oglądało się już w tylu naśladownictwach, przeróbkach, parodiach, że po czterech dekadach żyją już własnym życiem na zasadzie mema. A jednak warto mieć z tyłu głowy, że w przypadku Idę z mnichem oglądamy oryginał, prawdziwą perłę azjatyckiego kina akcji, jedną z ostatnich wielkich produkcji złotego okresu tego gatunku w Tajlandii. Dlatego najlepiej zostawić ironiczne okulary przed salą i pozwolić sobie na trochę czystej i niezobowiązującej zabawy.
korekta: Monika Konkol
Tekst powstał w ramach patronatu medialnego nad Festiwalem Filmów Azjatyckich Pięć Smaków.
Fanka kina zarówno arthousowego, jak i śmieciowego, wielbicielka Campion, Żuławskiego, Vardy, Eggersa, blogerka facebookowa (@blurbyzceluloidu), opiekunka dwóch laboratoryjnych świnek morskich.