„Dziki Koń Dziewięć” – Człowiek Zagadka [RECENZJA]
Nikt nie opowiada o relacji dwóch gości tak jak Martin McDonagh. Nie wiem, czy jest obecnie w filmowym mainstreamie twórca, który w równie niezwykły, czuły, zabawny i bliski widzowi sposób potrafi tak związać ekranowych bohaterów, że czujesz się częścią tego duetu. Po czterech latach od Duchów Inisherin, McDonagh z małej irlandzkiej wysepki, przenosi się do chilijskiego Santiago oraz na Wyspę Wielkanocną. Efekt? Dziki Koń Dziewięć. Najnowszy obraz reżysera Trzech billboardów za Ebbing, Missouri to mały kinowy triumf i wielki – miejmy nadzieje, że nie ostatni – moment Johna Malkovicha.
Zastanawiacie się pewnie nad tytułem najnowszego filmu McDonagha. Reżyser niby jednoznacznej odpowiedzi nie udziela, ale bardzo łatwo można wydedukować ją z przebiegu fabuły. Tu przy okazji pojawia się pierwszy, malutki zgrzyt, będący jednocześnie chyba jedynym problemem tej produkcji. Ale po kolei. Dziki Koń Dziewięć jest wyczuwalnie duchowym spadkobiercą Najpierw strzelaj, potem zwiedzaj. Zamiast najętych cyngli, dwoma gośćmi McDonagha są tym razem agenci CIA (żadna różnica, wiem): Chris oraz jego partner Lee. Panowie już w niejednym kraju zdestabilizowali rządy i tuż przed operacją w Chile, mającą obalić marksistowskiego prezydenta Salvadora Allende, zostają wysłani na Wyspę Wielkanocną. Tam ich wzajemne zaufanie będzie wystawione na próbę, a sympatia Chrisa do buntujących się studentów może okazać się gwoździem do trumny CIA.
McDonagh w zgrabny sposób wpisuje relacje Chrisa i Lee w prawdziwe wydarzenia, tworząc niejako swoją, alternatywną wersję historii. Ciężko jednak zdradzić nieco więcej bez ujawniania tych bardziej zaskakujących elementów fabuły. Dziki Koń Dziewięć oprócz sztandarowego dla McDonagha komediodramatu nosi także szaty westernu oraz thrillera szpiegowskiego: kłamstwa i półprawdy są dla głównych bohaterów na porządku dziennym i w zasadzie nigdy nie wiadomo, kto kiedy mówi prawdę – jeśli w ogóle ma to miejsce. Na pierwszym miejscu reżyser stawia granego przez Johna Malkovicha Chrisa. Wypalony, zmęczony swoją pracą i przede wszystkim życiem agent zagląda w wiele zakamarków swojej przeszłości. Jednocześnie, kolokwialnie mówiąc, ma już wszystko w dupie. Nie dba o pozory i sekrety swoich pracodawców, papla na lewo i prawo o tajnych operacjach, zamachu na prezydenta Johna F. Kennedy oraz innych powojennych wydarzeniach, w których palce mogło maczać CIA. Zawodowa przeszłość Chrisa odbija się czkawką na praktycznie każdym elemencie fabularnej sieci – w tym na najbardziej mięsistym i interesującym w filmach McDonagha, czyli relacji między bohaterami. Dynamika na linii Chris-Lee prezentuje się o tyle ciekawie, że ciężko jest ją jednoznacznie sklasyfikować. Wymyka się szponom większości tropów i do ostatniej minuty nie wiadomo, w jakim miejscu oraz stanie zakończy się ta historia.
To przykuwa do ekranu, bo niepewność i nieprzewidywalność scenariusza mocno osadza widza w tych skomplikowanych relacjach. Jednocześnie popełnia błąd, o którym wspominałem na początku. Film czasami aż za głośno przekazuje swoja treść, trzy razy upewniając się, że widz wszystko zrozumiał. Nie ma w tym oczywiście nic złego, jednak produkcja zbyt nachalnie wpycha nam przed oczy niektóre rozwiązania, które mogłoby dłużej posiedzieć w tle. Do wad moglibyśmy zaliczyć także zbyt duże podobieństwo do Najpierw strzelaj, potem zwiedzaj – Dziki Koń Dziewięć już od wyjściowego pomysłu podąża tropem filmu z 2007 roku i znajdziemy tu o wiele więcej podobieństw. No i pewnie, możemy się do tego przyczepić tym bardziej, że McDonagh w międzyczasie zdołał napisać przecież równie interesujące fabuły, nie do końca kręcące się wokół trosk zabijaków. Potraktuję to jednak jako rozwinięcie tamtego pomysłu lub – w nawiązaniu do scenariusza Konia – coś w rodzaju alternatywnej historii spod znaku „co by było, gdyby”. Moja słabość do filmów Irlandczyka tym razem chyba weźmie górę.
John Malkovich zalicza bodaj swój najlepszy występ w karierze i nie dziwne, że staje się jednym z głównych zawodników do wyścigu po nagrody. Mam wrażenie, iż postać Chrisa powstała specjalnie dla tego… specyficznego aktora. Jest w dużym stopniu retrospektywnym odzwierciedleniem Malkovicha, a ten mimo wszystko nie popada w nadmierną autoparodię. Pewnie, wykorzystuje swój charakterystyczny sposób wypowiedzi, ale jednocześnie wpisuje się w absurdalny klimat filmów McDonagha – jakby John i Martin byli sobie pisani od dawna, lecz różne przeklęte siły stawały na ich drodze do zjednania. W jednym momencie potrafi być zupełnie chłodny, zobojętniały, bez życia za oczami, aby kilka sekund później wycisnąć z widza ostatnią łzę, jakby było to dla niego posmarowaniem pieczywa mięciutkim, rozpuszczonym masłem. Chris pozory trzymania wszystkiego w czterech literach skutecznie kontruje autentyczną troską o nowo poznaną studentkę i w zasadzie do końca jest nierozgryzioną, skomplikowaną zagadką, z którą nie potrafi poradzić sobie jego jedyny przyjaciel Lee.
McDonagh w swoim stylu wkłada w usta aktorów błyskotliwe teksty, celne punche, zabawne, czasem absurdalnie bezcelowe dyskusje – zwykło się mówić, że mistrzem dialogów jest Quentin Tarantino, ale spójrzmy prawdzie w oczy i może przez chwilę się nad tym zastanówmy. Pozorne błahostki (jak np. klasyfikacja „gejostwa” zachodnioeuropejskich krajów na podstawie rodzajów sera) jeszcze bardziej pogłębiają, ale i komplikują relacje dwóch agentów. To z kolei prowadzi do klasycznych dylematów: lojalność wobec kumpla czy groźnego pracodawcy? Nie ma tu łatwych odpowiedzi, a wady obu panów naturalnie prędko stają się źródłem niesnasek między nimi. Zaufanie powoli ulatuje (a może nigdy go nie było?) i tak, jak Chris z Lee destabilizowali rządy, rozpadowi ulega również ich relacja. Chris może i zagląda w głąb siebie, poddaje refleksji swoje życie, decyzje oraz to, jak wiele krajów padło jego ofiarą, ale ciężko mówić tu o typowej przemianie czy podróży bohatera. Wpisane jest to w zawód agenta CIA i jak sam mówi: kiedy codziennie kłamiesz, trudno jest przestać. Dekonstrukcja osobowości postaci Johna Malkovicha stanowi interesujące wyzwanie zarówno dla jego kolegów, jak i widza.
Nie mam wątpliwości, że Martin McDonagh znów podbije serca niektórych widzów. Jego specyficzna wrażliwość oraz spojrzenie na męsko-męskie relacje to coś, czego w mainstreamie potrzeba na już. Irlandczyk jakby złotym piórem potrafi wykrzesać z siebie coś tak pozornie zwyczajnego, a jednocześnie tak ciekawego, jak dwóch gości jeżdżących po Wyspie Wielkanocnej i oglądających słynne głowy. Dziki Koń Dziewięć to kolejny udany projekt i miejmy nadzieję, że z nawiązką nadrobi statuetkowe straty wynikające z jawnej kradzieży, której ofiarą padły Duchy Inisherin.
korekta: Michalina Nowak
Dziennikarz, maruda, fan „Gwiezdnych wojen”, „Władcy Pierścieni” filmów superbohaterskich oraz muzyki wszelakiej. Chociaż jego gust ukształtowało „GTA: San Andreas”, to nie znajdziecie większego fanatyka utworu „Na jednej z dzikich plaż” grupy Rotary.
Ocena
Warto zobaczyć, jeśli polubiłeś:
Duchy Inisherin, Najpierw strzelaj, potem zwiedzaj